BAN AN TOÀN GIAO THÔNG TỈNH THÁI NGUYÊN
Phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt - Giải pháp giảm ùn tắc giao thông bền vững tại Thái Nguyên
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, phương tiện cá nhân gia tăng mạnh, Thái Nguyên đang đứng trước áp lực lớn về giao thông đô thị. Phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm giảm ùn tắc, mà còn là hướng đi căn cơ để xây dựng đô thị văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.
Áp lực giao thông gia tăng
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu đi lại của người dân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên tăng nhanh. Sự gia tăng mạnh mẽ của phương tiện cá nhân đã và đang tạo ra áp lực lớn đối với hệ thống hạ tầng giao thông đô thị, đặc biệt tại khu vực trung tâm và các trục kết nối khu công nghiệp.Thái Nguyên đứng thứ 2 cả nước về tỷ lệ hộ gia đình sở hữu ô tô (17,4%) với khoảng 124.000 ô tô đã đăng kí. Số lượng xe máy và xe máy điện tăng nhanh từ 900.000 phương tiện năm 2022 đạt 1.166.396 phương tiện vào năm 2025, trong đó số lượng xe máy điện tăng nhanh từ 37.855 phương tiện năm 2022, đến hết năm 2025 là khoảng 55.580 phương tiện.
Thực tế cho thấy, dù đã được quan tâm đầu tư, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông vẫn khó theo kịp tốc độ gia tăng phương tiện. Ùn tắc cục bộ trong giờ cao điểm, nguy cơ mất an toàn giao thông và ô nhiễm môi trường là những vấn đề đặt ra ngày càng rõ nét.
Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 12 tuyến buýt đang hoạt động do 6 đơn vị quản lý, trong đó 11 tuyến hoạt động ở khu vực phía nam tỉnh. (địa bàn tỉnh Thái Nguyên cũ), 01 tuyến ở khu vực phía Bắc (địa bàn tỉnh Bắc Kạn cũ), tổng chiều dài các tuyến đạt 704 km, sử dụng 177 phương tiện và thực hiện khoảng 740 lượt vận chuyển mỗi ngày.
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Thái Nguyên có quy mô dân số gần 1,8 triệu người, mật độ dân số chủ yếu tập trung ở khu vực đô thị trung tâm của tỉnh và các xã phía nam nơi có nhiều các khu công nghiệp, thu hút nguồn nhân lực lao động lớn. Không gian phát triển mở rộng, kéo theo nhu cầu tổ chức giao thông ngày càng phức tạp. Điều này đòi hỏi phải có giải pháp tổng thể, trong đó phát triển vận tải công cộng giữ vai trò then chốt.
Trong giai đoạn 2020 - 2025, sản lượng vận chuyển hành khách bằng xe buýt trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có xu hướng tăng mạnh và ổn định qua từng năm. Tổng sản lượng vận chuyển toàn mạng lưới tăng từ 775.782 lượt hành khách năm 2020 lên 2.563.516 lượt vào năm 2024, gấp hơn 3,3 lần sau 5 năm. Giai đoạn 2020 - 2021 ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất (trên 107%), phản ánh sự phục hồi nhanh chóng của nhu cầu đi lại sau ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19. Trong khi đó, năm 2025 tiếp tục ghi nhận đà tăng trưởng ổn định, với mức tăng 12,4% so với năm trước, cho thấy hiệu quả bước đầu của công tác tổ chức lại mạng lưới tuyến và sự chuyển dịch hành vi sử dụng phương tiện công cộng của người dân.
Kết quả hoạt động VTHKCC bằng xe buýt tại Thái Nguyên trong giai đoạn 2020 - 2025 cho thấy tốc độ phát triển tương đối đều, khối lượng vận chuyển
có xu hướng tăng, mức tăng trưởng trung bình 5,4%/năm. Trong đó, các tuyến trục chính chiếm khoảng 40% tổng sản lượng, còn lại là các tuyến khác. Điều
này cho thấy xe buýt đã dần thu hút được hành khách đi xe, người dân đã coi xe buýt là phương tiện có thể thay thế cho xe cá nhân.
Mặc dù đóng góp vai trò rất quan trọng trong giao thông đô thị, xong VTHKCC bằng xe buýt của Thái Nguyên hiện nay vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững và xu hướng chuyển đổi xanh. Hệ thống mạng lưới tuyến xe buýt hiện tại còn thiếu tính kết nối, tổ chức chưa đồng bộ, cơ sở hạ tầng như điểm đầu - cuối, nhà chờ, điểm dừng đón/trả khách còn thiếu và chưa đảm bảo. Hầu hết các tuyến xe buýt chưa có bãi đỗ chính thức tại các điểm đầu, điểm cuối.
Hoạt động vận tải còn nhiều bất cập, có tuyến còn có sự chồng chéo, chủ yếu là các tuyến trục dọc, đi qua một số tuyến đường trọng điểm, doanh nghiệp vận hành còn nhỏ lẻ, chất lượng phương tiện và dịch vụ chưa cao, chưa có khả năng đầu tư chuyển đổi sang xe điện. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng xe buýt của người dân ngày càng tăng, đặc biệt là công nhân, học sinh, sinh viên, người thu nhập thấp, giá vé vẫn còn cao...
Thực tế các tuyến vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt của Thái Nguyên còn thiếu các tuyến kết nối khu vực nội thị, kết nối các địa phương với các khu công nghiệp, các trục ngang để phục vụ người dân đi lại giữa các khu công nghiệp, sinh viên các trường Đại học. Thói quen nhiều người dân vẫn sử dụng phương tiện cá nhân bằng xe mô tô, xe gắn máy. Hiện nay các khu công nghiệp của tỉnh đang thu hút trên 180 nghìn công nhân làm việc, các trường Đại học có khoảng 70 nghìn sinh viên theo học thường xuyên. Qua khảo sát tại các khu công nghiệp hiện nay, hầu hết công nhân di chuyển từ nơi ở đến nơi làm việc trung bình từ 7 - 20km, tuy nhiên hầu hết công nhân di chuyển bằng phương tiện xe máy, một số ít công ty bố trí được phương tiện đưa đón công nhân.
Từ thực tiễn đó, để khuyến khích cho VTHKCC bằng xe buýt trên địa bàn tỉnh, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 35/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 quy định chính sách hỗ trợ đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, trong đó mỗi năm Thái Nguyên sẽ dành trên 20 tỷ đồng hỗ trợ lãi suất cho các doanh nghiệp vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt chuyển đổi dần sang phương tiện xanh và miễn giảm giá vé xe buýt cho người dân. Tin rằng với cơ chế hỗ trợ của tỉnh, VTHIKCC bằng xe buýt của Thái Nguyên sẽ từng bước được đầu tư, hoàn thiện theo hướng đồng bộ, hiện đại và chuyển đổi xanh, thân thiện môi trường, phục vụ người dân và xây dựng đô thị văn minh.
Cần giải pháp đồng bộ, lâu dài
Những phân tích trên cho thấy phát triển VTHKCC bằng xe buýt tại Thái Nguyên thời gian qua chưa tương xứng với tiềm năng cũng như vai trò đối với sự phát triển đô thị nói chung. Về cơ bản, VTHKCC bằng xe buýt có mức phát triển trung bình, còn bộc lộ nhiều khó khăn, hạn chế và chưa có tính bền vững.Về quy hoạch phát triển VTHKCC chưa đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống VTHKCC làm định hướng không gian đô thị. Các quy định về quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động VTHKCC chưa được đồng bộ, còn thiếu sự liên thông kết nối giữa cơ quan quản lý, DNVT và người sử dụng dịch vụ. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện VTHKCC còn chưa sâu rộng để quảng bá và truyền thông dịch vụ. Hình ảnh và thương hiệu xe buýt chưa được xây dựng để thu hút người dân.
Về cung ứng dịch vụ VTHKCC: Nhìn chung, chất lượng dịch vụ xe buýt còn thấp, chưa đảm bảo về tần suất, thời gian phục vụ, thông tin cho hành khách chưa đầy đủ. Công nghệ vận hành chậm đổi mới, đoàn phương tiện chưa được hiện đại hóa nên không khai thác được tối đa công năng, thiếu tiện nghi, các doanh nghiệp chưa đầu tư phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch.
Thái Nguyên phấn đấu là trung tâm vùng đông Bắc bộ, quy mô dân số đạt trên 2 triệu người vào năm 2030. Thái Nguyên sẽ là một trong những địa phương có tốc độ đô thị hoá nhanh, điều đó đòi hỏi phải khẩn trương có một cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại đáp ứng nhu cầu phát triển. Cần phải có các giải pháp đồng bộ, tác động vào các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển của VTHKCC bằng xe buýt trên cơ sở các nguyên tắc đảm bảo hiệu quả kinh tế, tính công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; lấy lợi ích của người sử dụng dịch vụ làm trung tâm.
Nghiên cứu quy hoạch phát triển đô thị theo mô hình TOD, đảm bảo phát triển VTHKCC bằng xe buýt theo hướng đồng bộ với hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đô thị, phục vụ hiệu quả cho mục đích giao thông, thương mại, du lịch. Hình thành các “Trung tâm VTHKCC” với nền tảng là các đầu mối giao thông, các điểm trung chuyển, kết nối giữa các tuyến xe buýt. Mở rộng mạng lưới bao phủ đảm bảo ở khu đô thị khoảng cách xa nhất người dân có thể tiếp cận dịch vụ vận tải xe buýt không quá 500m. Mở rộng mạng lưới tuyến bao phủ, tăng cường kết nối mạng lưới tuyến với các phương thức vận tải đô thị và kết nối đến các KCN, khu đô thị mới, các trường đại học, khu du lịch trên địa bàn và kết nối các tỉnh lân cận.
Bên cạnh đó, cần nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển các tuyến xe buýt chất lượng cao, tiện nghi, hiện đại, đáp ứng tốt nhất nhu cầu đi lại của người dân, góp phần phát triển kinh tế, du lịch và thúc đẩy văn hóa giao thông, văn minh đô thị. Đảm bảo cơ cấu giá vé hợp lý, phù hợp với thu nhập của người dân và từng đối tượng sử dụng.
Phát triển đoàn phương tiện xe buýt sử dụng nhiên liệu sạch, tiết kiệm năng lượng, đảm bảo tiêu chuẩn, chủng loại, có sức chuyên chở phù hợp, an toàn, thân thiện với môi trường và sức khỏe người sử dụng.
Ứng dụng các giải pháp công nghệ giao thông thông minh trong quản lý, giám sát và điều hành hoạt động xe buýt. Xây dựng trang Buýt Thái Nguyên để phục vụ người dân tiện tra cứu về hoạt động của xe buýt… đồng thời hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân sử dụng xe buýt.
Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, việc chỉ mở rộng đường sá không thể giải quyết triệt để tình trạng ùn tắc. Ngược lại, phát triển vận tải hành khách công cộng, đặc biệt là xe buýt, là giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực vận chuyển và sử dụng hợp lý không gian giao thông.
Với ưu điểm linh hoạt, chi phí đầu tư thấp hơn so với các loại hình vận tải khối lượng lớn khác, xe buýt phù hợp với điều kiện phát triển của các đô thị như Thái Nguyên. Khi được tổ chức hợp lý, có sự ưu tiên trong vận hành và đầu tư hạ tầng đồng bộ, xe buýt có thể trở thành phương tiện thay thế hiệu quả cho phương tiện cá nhân.
Trong bối cảnh tỉnh Thái Nguyên đang bước vào giai đoạn phát triển mới, việc xây dựng hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại là yêu cầu cấp thiết. Phát triển xe buýt không chỉ góp phần giải quyết bài toán giao thông mà còn là yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị xanh, bền vững.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và sự đồng thuận của người dân, vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt được kỳ vọng sẽ từng bước khẳng định vai trò là trụ cột của hệ thống giao thông đô thị, góp phần xây dựng Thái Nguyên trở thành đô thị văn minh, hiện đại trong kỷ nguyên mới.
Phạm Công Huấn
Tags: giao thông, đô thị, xây dựng, phương tiện, thái nguyên, phát triển, giải pháp, vận tải, hành khách, xe buýt, văn minh, gia tăng, áp lực, hiện đại, cá nhân, trước mắt, căn cơ
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
